Transmisje webcast nie przypominają jeszcze co prawda amerykańskich superprodukcji filmowych, a swoim rozmachem nie zagrażają największym widowiskom telewizyjnym, ale odrobina wiedzy o tym jak ciekawie przekazywać treści z ruchomych obrazków z pewnością się przyda. Dziś dwie kamery i analogowy mikser obrazu zastąpiły już jednoujęciowy przekaz. Kto wie, może niebawem pod hotelami w dniach konferencji będą ustawiały się wozy transmisyjne?

Na początek warto się zastanowić jakimi środkami dysponujemy? Dla realizatora najważniejsze są zasoby, które może odpowiednio rozdysponować, aby ciekawie łączyć ze sobą materiały. Jeśli wykorzystujemy więcej niż jedno źródło obrazu, niezbędny będzie mikser wideo. Podobnie jeśli chcemy połączyć w jeden wiele sygnałów audio (np. z kilku mikrofonów).

Użycie kilku kamer daje duże możliwoÅ›ci twórcze. Przede wszystkim pozwala na odpowiednie kierowanie uwagi widza na wÅ‚aÅ›ciwe elementy przekazu. Nie jest bowiem prawdÄ…, że widz on-line jest specyficznÄ…, zdalnÄ… odmianÄ… zwykÅ‚ego uczestnika spotkania – to zupeÅ‚nie inna kategoria. Najlepiej widać to podczas transmisji współczesnych zawodów sportowych. Podczas skoków narciarskich mamy: kamerÄ™ pokazujÄ…cÄ… skoczniÄ™ ogólnie; kamerÄ™ pokazujÄ…cÄ… skoczka przygotowujÄ…cego siÄ™ do skoku; kamerÄ™ pokazujÄ…cÄ… trenera z nieodÅ‚Ä…cznÄ… chorÄ…giewkÄ…; kamerÄ™ kamerÄ™ pokazujÄ…cÄ… zjazd po rampie skoczni; kamerÄ™ pokazujÄ…cÄ… wybicie siÄ™ z progu i pierwszÄ… fazÄ™ lotu; kamerÄ™ pokazujÄ…cÄ… lot z boku/tyÅ‚u; kamerÄ™ pokazujÄ…cÄ… lÄ…dowanie. I tak dalej. MógÅ‚bym bez wiÄ™kszego trudu wymienić 10 źródeÅ‚ obrazu, a przecież opisane wydarzenia trwajÄ… zaledwie kilkanaÅ›cie sekund. Opisany model to już standard realizacji tego typu transmisji.

Wszystko po to, aby również obrazem (a właściwie odpowiednim montażem) przykuć uwagę widza. Skoro tak trudno jest to zrobić na kilkanaście sekund, to jak poradzić sobie z godzinną prelekcją? Myślę, że kluczem w kontekście realizacji transmisji webcast jest uświadomienie sobie, że montaż wideo to nie tylko edycja filmów z wesel. Nie dotyczy tylko przycinania nudnych ujęć, dodawania efektów i muzyki. To prawdziwa gra na uczuciach, zabawa w wideo-boga, którego geniusz pozwala koncentrować uwagę tłumu na tych elementach, które uważa za słuszne. Sprawdza się to zarówno w oskarowych produkcjach, jak i transmisjach 0n-line. Jak więc mieć boską moc po swojej stronie?

Najważniejsze to pamiętać to tym, że prawie od początków kinematografu widz nie jest biernym obserwatorem ogólnie przedstawionej rzeczywistości.

I. Zaczynajmy od szerokiego planu – niech widzowie zobaczÄ… gdzie siÄ™ znajdujemy

II. Istotne momenty pokazujmy na półzbliżeniu – niech widzowie dostrzegÄ… wyraz twarzy mówcy

III. Interakcje z widownią najlepiej jest pokazać z kamery ustawionej prosto na nią, pod lekkim kątem

IV. Co jakiś czas pokazujemy reakcję widowni lub po prostu jak siedzą i słuchają

V. Czasem, gdy mówiona treść nie jest najistotniejszÄ…, warto dodać jakiÅ› detal – dÅ‚oÅ„ prelegenta trzymajÄ…ca laserowy wskaźnik, dÅ‚oÅ„ uczestnika notujÄ…ca coÅ› na szybko nadadzÄ… siÄ™ wyÅ›mienicie

VI. Unikajmy ujęć krótszych niż 7 sekund (chyba, że rozwój akcji tego wymaga) i dłuższych niż 30.

VII. Zasady od I do VI nie sÄ… Å›wiÄ™te – Å‚ammy je namiÄ™tnie, ale z gÅ‚owÄ…!

Jak widać – wyobraźnia i trochÄ™ uczucia sÄ… tutaj ważniejsze niż sprzÄ™t. Nie używajmy wiÄ™c miksera tylko do przeÅ‚Ä…czania planów: ogólny – zbliżenie – ogólny – zbliżenie… i tak przez godzinÄ™ (a czasem kilka, gdy mamy do czynienia z konferencjÄ…). Współczesna telewizja, a w szczególnoÅ›ci transmisje na żywo postawiÅ‚y bardzo wysoko poprzeczkÄ™. KilkadziesiÄ…t lat temu relacjÄ™ z festiwalu w Opolu mogÅ‚y obsÅ‚użyć 3-4 kamery. DziÅ› tego typu spektakl bez skomplikowanych kranów kamerowych czy kamer podwieszonych na linach uznaje siÄ™ za nudny i nieprofesjonalny.

Webcast jednak – w odróżnieniu od wspomnianego festiwalu w Opolu, nie ma być po prostu Å‚adny. Ma być ciekawy, a na to wpÅ‚ywa nie tylko treść podawana przez prelegenta. Jednym z licznych elementów jest umiejÄ™tność opowiadania obrazem.

A może offline?

Jeśli nie realizujemy klasycznej transmisji na żywo, a jedynie rejestrujemy event, warto pamiętać, że do dyspozycji mamy jeszcze drugą formę montażu wideo. W odróżnieniu od edycji liniowej, gdzie realizator, korzystając z miksera, w czasie rzeczywistym decyduje jakie kamery (ujęcia) będą użyte, w przypadku montażu nieliniowego całość edycji odbywa się już po zarejestrowaniu materiału.

Montaż taki odbywa siÄ™ w przystosowanej do tego aplikacji, która wyÅ›wietla dla montażysty wirtualnÄ… liniÄ™ czasu. Zarejestrowany materiaÅ‚ (a w zasadzie pliki, bo wczeÅ›niej zawartość kaset czy innych noÅ›ników musi siÄ™ znaleźć w komputerze) jest widoczny pod postaciÄ… kolorowych prostokÄ…tów. Można je w odpowiedniej kolejnoÅ›ci ustawiać na linii czasu i w ten sposób montować materiaÅ‚. Do wyboru mamy nawet kilkadziesiÄ…t Å›cieżek, wiÄ™c oprócz ujęć z sali możemy dodać elementy graficzne (wykresy, slajdy czy „belki” z nazwiskiem prelegenta). Co najważniejsze, taki montaż nie odbywa siÄ™ w czasie rzeczywistym, wiÄ™c każde ujÄ™cie można przyciąć z dokÅ‚adnoÅ›ciÄ… do jednej klatki (1/25 sekundy). MożliwoÅ›ci ogranicza głównie wyobraźnia.

Taki system ma też oczywiste wady – montaż trwa dosyć dÅ‚ugo, biorÄ…c pod uwagÄ™ fakt, że materiaÅ‚ trzeba przetransferować do komputera, odpowiednio zmontować i wyeskportować. W przypadku edycji liniowej montaż zasadniczy trwa dokÅ‚adnie tyle, co rejestrowane wydarzenie. Nie jest zbyt precyzyjny, ale w wielu przypadkach efekt finalny możemy obserwować na żywo, dziÄ™ki czemu możliwa jest realizacja transmisji w czasie rzeczywistym.

Co dla małych?

Jeśli nie przyjdzie nam do głowy wydać kilku czy kilkunastu tysięcy na sprzęt, mamy do dyspozycji swój talent i wyczucie smaku. Z użyciem jednej kamery, bez wykorzystania miksera również można sporo zdziałać, choć rzecz jasna będzie to nieco poniżej obecnych standardów na jakich opiera się profesjonalny przekaz wideo. Każdy operator ma jednak do dyspozycji takie narzędzie jak ZOOM, zwany czasem przez starszych specjalistów transfokatorem. W ten sposób można stopniować plany z użyciem tylko jednaj kamery i bez miksera, jednak zbyt intensywne używanie tego środka wyrazu bywa męczące i irytujące.

Istotne jest też miejsce w którym ustawimy siÄ™ z kamerÄ…. PowinniÅ›my być wystarczajÄ…co oddaleni, aby objąć caÅ‚e audytorium, ale jednoczeÅ›nie na tyle blisko, aby móc stosować zbliżenia. W takim wypadku nieodzownym elementem wyposażenia bÄ™dzie statyw, a konkretnie  – dobry statyw. Tanie rozwiÄ…zania za kilkadziesiÄ…t zÅ‚otych zupeÅ‚nie siÄ™ tu nie sprawdzÄ…. PamiÄ™tajmy, że wszystkie ruchy wykonywane kamerÄ… powinny być pÅ‚ynne, a to niestety wymaga zainwestowania w dobry statyw. Taka inwestycja jednak nigdy nie straci na wartoÅ›ci, bo profesjonalny tripod bÄ™dzie przydatny zarówno przy maÅ‚ej turystycznej kamerze, jak i przy dużym profesjonalnym sprzÄ™cie.

Rozwiązanie oparte o mikser i recorder Edirol z pewnością nie jest tanim wyjściem, ale daje spore możliwości. (schemat ze strony producenta)

JeÅ›li mamy jakikolwiek wybór, zdecydujmy siÄ™ na kamerÄ™ wiÄ™kszÄ…, posiadajÄ…cÄ… możliwość obsÅ‚ugi wiÄ™kszej iloÅ›ci funkcji bezpoÅ›rednio na obudowie. To nie tylko uÅ‚atwia pracÄ™, ale wiÄ™ksza kamera to też z reguÅ‚y lepszy obiektyw. OczywiÅ›cie nie chodzi o to, żeby zamiast nowoczesnej minikamery z dyskiem twardym wybrać starego VHS-a sprzed 15 lat. W mojej pracy używam dwóch kamer HDV firmy Sony. Pierwsza to dosyć wygodny w obsÅ‚udze model FX1, druga – to niewielki HC7. Choć format obrazu jest ten sam, ale jakość pracy i samego zapisu jest różna. W praktyce maÅ‚ej kamery używam tylko jako podrÄ™cznego magnetowidu.

Jeśli zdecydujemy się na montaż off-line, to proste oprogramowanie do tego celu nie będzie drogie. Podstawową oprawę graficzną również możemy wykonać we własnym zakresie. Więcej o tym, jak wybrać naprawdę ekonomiczny sprzęt i oprogramowanie napiszę niebawem. A to jak całość naszej pracy wysłać do widzów to też zupełnie inny temat.